UKM News Official Portal

Oleh Saiful Bahri Kamaruddin
Foto Izwan Azman

BANGI, 1 Jun 2012 – Pendidihan air ialah cara yang menjimatkan dan terbaik bagi orang ramai untuk memastikan air dari paip selamat di minum, kata seorang penyelidik kimia analisis terkemuka negara.

Prof Dr Md Pauzi Abdullah, yang sudah lama menyelidik kualiti bekalan air awam, berkata pendidihan boleh menghilangkan bau klorin dan menghapuskan kuman-kuman dalam air.

Selagi gas klorin atau sebatian-sebatian berasaskan klorin diguna untuk merawatkan air, pendidihan air adalah cara yang lebih baik daripada kaedah rawatan alternatif yang masih terlalu mahal.

Prof Pauzi berkata demikian dalam Syarahan Perdananya bertajuk ‘Air Dalam Kehidupan Manusia: Kualiti Air Minum’ di kampus Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM) di sini hari ini.

Walaupun beberapa cara alternatif telah dicuba untuk merawat air awam, belum ada kaedah yang menjamin sepenuhnya ketulenan air paip untuk diminum.

Beliau berkata penggunaan klorin sebagai bahan disinfektan atau perawat, ialah cara yang biasa bagi kebanyakan negara kerana kosnya yang munasabah.

Rawatan air menggunakan klorin menghasilkan sebatian kimia menyahjangkit (disinfection by-products - DBP) sampingan hingga menjadi isu kualiti air minuman untuk orang ramai dan digunakan sesetengah produk penapisan air untuk menakutkan pengguna.

Prof Md. Pauzi bagaimana pun menolak kegelisan dibuat-buat itu kerana tahap DBP itu sangat rendah dan beberapa jenis DBP yang dikesan tidak termasuk dalam Piawaian Air Minuman Kebangsaan sebagai menjejas kualiti air.

Walau bagaimanapun, beliau memberi contoh alternatif untuk dipertimbangkan jika isu ini mahu ditangani untuk masyarakat yang berbeza.

Di antaranya;

1. Kurangkan penggunaan klorin, atau sukatannya dan masukkan kloramina sebagai disinfeksi kedua. Klorin dimasukkan pada peringkat akhir rawatan air. Walaupun masih di peringkat sangat rendah beberapa jenis DBP seperti Trihalomethane (THM) dan Haloacetic Acid (HAA) dihasilkan. Ada penyelidik mendakwa THM boleh menyebabkan penyakit barah pada jangka waktu lama. Bagaimanapun tahap THM dalam air di Malaysia masih rendah, mengikut Piawai Air Minuman Kebangsaan. Jika klorin dikurangkan, pengurusan air di peringkat awal (upstream) mesti diperbaiki, iaitu sumber-sumber air harus bersih.
   
2. Guna Karbon yang diaktifkan dalam penuras (filter). Ia dapat menyerap 100% THM, tetapi hanya dalam kuantiti kecil. Ini pada peringkat hiliran (downstream), iaitu dalam rumah-rumah atau premis perniagaan dan bangunan besar. Ini tidak dapat dilakukan secara ekonomi oleh prasarana pembekal air.
   
3. Pendidihan air hanya perlu dibuat selama 5 minit di mana  100% THM boleh dihapuskan. Apabila air mendidih buka tudung bekas sekejap untuk membebaskan THM.
   
4. Reverse Osmosis, atau Osmosis berlawanan arah (songsang). Bagaimanapun, dakwaan sesetengah pihak perniagaan bahawa THM akan dihapuskan 100% kurang tepat. Namun demikian, cara ini dapat mengasingkan beberapa jenis bahan DBP lain. Kaedah ini sesuai untuk kuantiti sederhana sahaja seperti di rumah dan premis perniagaan.
   
5. Ozonylisis, iaitu penggunaan gas Ozon(O3) untuk merawat air. Disebabkan tahap keaktifan ozon tinggi, ia tidak meninggalkan sisa dalam sistem pengagihan. Ozon dengan pantas terhurai kepada oksigen dan air, tetapi klorin masih perlu dimasukkan untuk menghasilkan baki klorin dalam sistem agihan air. Kaedah ini memerlukan kos agak tinggi berbanding klorin sahaja.
   
6. Cahaya lampau Unggu (UV Light). Cahaya UV disinarkan dalam tangki rawatan air. Cara ini makan masa yang panjang dan kurang praktik kerana tidak sesuai untuk kuantiti yang banyak.
   
7. Teknologi Penurasan Membran. Teknik disinfeksi ini tidak menggunakan bahan kimia. Penjanaan air terawat dari kumbahan  menghasilkan air kitar semula. Ini diamalkan di Singapura dan digelar “new water”. Penggunaan membran osmosis songsang boleh menyebabkan peningkatan kepekatan gas bromin yang lebih toksik dan karsinogenik (menyebabkan barah) berbanding DBP berklorin.

Prof Pauzi berkata anggaran kos bagi penggunaan pelbagai teknologi disinfeksi yang disebut adalah berbeza bergantung pada kuantiti air yang dirawat.

 

Beliau berkata kajian di Amerika Syarikat pada tahun 1998 menunjukkan penggunaan klorin sebagai disinfeksi utama dan kloramina sebagai disinfeksi kedua (untuk menghasilkan baki klorin) mempunyai kos terendah berbanding kaedah lain.

Teknologi membran didapati berkesan untuk sistem rawatan air pada skala kecil sahaja. Namun, ia merupakan yang paling mahal untuk jumlah pengguna yang banyak.

Sehingga kini, kelebihan klorin sebagai disinfektan utama bekalan air minum sukar ditandingi oleh mana-mana disinfektan yang lain, kecuali jika kombinasi disinfektan digunakan.

Hanya disinfektan yang berasaskan klorin boleh menghasilkan atau meninggalkan baki. Baki klorin adalah penting bagi mengelakkan pertumbuhan semula organisma, bagi mengawal pembentukan lapisan hidupan seni atas air. Kehilangan baki klorin di dalam sistem agihan adalah tidak baik dan mesti disiasat.

Pada keseluruhannya, Prof Pauzi mencadangkan supaya pengurusan bekalan air di negara ini diperbaiki pada peringkat awal. Seperti menjamin kebersihan air di kawasan tadahan air atau reservoir. Juga elakkan mengambil air dari sungai yang tercemar dengan minyak diesel, bahan kumbahan industri, najis dan sampah dari kawasan perumahan.

Ini termasuklah penyingkiran DBP dan perubahan dalam teknologi perawatan, terutama penggunaan disinfektan alternatif bagi menggantikan klorin.

Beliau juga berharap penubuhan Suruhanjaya Perkhidmatan Air Negara (SPAN) sebagai penguat kuasa Akta Industri Perkhidmatan Air 2006  akan menjamin penghasilan bekalan air minuman yang lebih selamat.

Prof Pauzi bergiat dalam penyelidikan terutama bidang analisis dan persekitaran. Beliau adalah anggota pengasas Pusat Penyelidikan Air dan Analisis (ALIR), iaitu pusat kecemerlangan di bawah Fakulti Sains dan Teknologi UKM yang mana beliau dilantik sebagai ketua pertamanya dari 2007 – 2010.