Menelusuri Jurang Digital di Sarawak antara Bandar dan Luar Bandar

Perkembangan pesat teknologi digital telah membawa perubahan besar dalam pelbagai aspek kehidupan manusia, termasuk pendidikan, ekonomi, komunikasi dan tadbir urus. Akses kepada teknologi maklumat dan komunikasi kini dianggap sebagai satu keperluan asas dalam kehidupan moden. Di Sarawak, jurang digital antara kawasan bandar dan luar bandar masih ketara dan menjadi cabaran utama dalam usaha memastikan pembangunan yang inklusif dan seimbang. Jurang ini bukan sahaja mencerminkan ketidaksamaan akses teknologi, malah memberi kesan langsung terhadap peluang pendidikan, ekonomi dan kesejahteraan sosial masyarakat luar bandar.

Jurang digital merujuk kepada perbezaan dalam akses, penggunaan dan keupayaan memanfaatkan teknologi digital antara kumpulan masyarakat tertentu. Dalam konteks Sarawak, jurang ini jelas dapat dilihat melalui perbezaan ketara antara kawasan bandar seperti Kuching, Miri dan Sibu dengan kawasan luar bandar serta pedalaman. Di kawasan bandar, penduduk menikmati akses kepada internet berkelajuan tinggi, liputan rangkaian yang stabil serta pemilikan peranti digital yang meluas. Sebaliknya, di kawasan luar bandar dan pedalaman, capaian internet sering bersifat tidak konsisten, berkelajuan rendah dan bergantung kepada infrastruktur asas yang masih terhad.

Faktor geografi memainkan peranan besar dalam mewujudkan jurang digital di Sarawak. Negeri ini mempunyai keluasan yang besar dengan bentuk muka bumi yang mencabar, termasuk kawasan bergunung-ganang, sungai yang luas serta penempatan yang berselerak dan terpencil. Keadaan ini menyebabkan kos pembinaan dan penyelenggaraan infrastruktur telekomunikasi menjadi tinggi dan kurang menarik kepada penyedia perkhidmatan. Akibatnya, banyak kawasan luar bandar masih bergantung kepada sambungan internet berkelajuan rendah atau tidak mempunyai akses langsung kepada perkhidmatan digital yang berkualiti.

Selain faktor geografi, tahap sosioekonomi masyarakat luar bandar turut menyumbang kepada jurang digital. Ramai penduduk luar bandar berdepan dengan kekangan kewangan yang mengehadkan keupayaan mereka untuk memiliki peranti digital seperti komputer riba, tablet atau telefon pintar yang sesuai untuk pembelajaran dan urusan dalam talian. Walaupun terdapat akses kepada internet, ketiadaan peranti yang mencukupi dalam sesebuah isi rumah sering menyebabkan penggunaan teknologi digital menjadi terhad dan tidak berkesan. Keadaan ini berbeza dengan masyarakat bandar yang umumnya mempunyai tahap pendapatan dan pendedahan teknologi yang lebih tinggi.

Jurang digital di Sarawak memberi implikasi yang besar terhadap sektor pendidikan. Pengalaman pembelajaran dalam talian semasa pandemik COVID-19 telah mendedahkan dengan jelas ketidaksamaan akses pendidikan digital antara pelajar bandar dan luar bandar. Ramai pelajar di kawasan pedalaman menghadapi kesukaran untuk mengikuti kelas dalam talian akibat sambungan internet yang lemah, kekurangan peranti serta persekitaran pembelajaran yang tidak kondusif. Keadaan ini bukan sahaja menjejaskan pencapaian akademik, malah memberi kesan terhadap motivasi dan keyakinan pelajar dalam proses pembelajaran. Dalam jangka panjang, keadaan ini berpotensi mewujudkan jurang pencapaian akademik yang semakin melebar antara pelajar bandar dan luar bandar.

Selain pendidikan, jurang digital turut mempengaruhi peluang ekonomi dan pembangunan sosial masyarakat luar bandar. Dalam era ekonomi digital, akses kepada internet membuka peluang kepada keusahawanan dalam talian, pekerjaan jarak jauh serta pemasaran produk tempatan ke peringkat yang lebih luas. Namun, tanpa akses digital yang mencukupi, masyarakat luar bandar berisiko untuk terus terpinggir daripada arus ekonomi moden. Jurang ini boleh membawa kepada kitaran ketidaksamaan yang berterusan, di mana masyarakat luar bandar ketinggalan dari segi pendapatan, kemahiran dan daya saing.

Pelbagai usaha telah dilaksanakan oleh kerajaan untuk mengurangkan jurang digital di Sarawak, termasuk peluasan liputan jalur lebar luar bandar, pembinaan menara telekomunikasi, serta penyediaan pusat internet komuniti. Selain itu, program literasi digital turut diperkenalkan bagi meningkatkan kemahiran penggunaan teknologi dalam kalangan masyarakat luar bandar. Walau bagaimanapun, cabaran masih wujud dari segi keberkesanan pelaksanaan, penyelenggaraan infrastruktur serta kesesuaian program dengan keperluan komuniti setempat. Usaha menangani jurang digital memerlukan pendekatan yang lebih menyeluruh dan berterusan, bukan sekadar penyediaan kemudahan fizikal semata-mata.

Kesimpulannya, jurang digital antara bandar dan luar bandar di Sarawak merupakan isu kompleks yang berpunca daripada gabungan faktor geografi, ekonomi dan sosial. Jurang ini memberi kesan besar terhadap pendidikan, peluang ekonomi dan kesejahteraan masyarakat luar bandar. Oleh itu, usaha merapatkan jurang digital perlu dilaksanakan secara holistik melalui pembangunan infrastruktur, peningkatan literasi digital dan dasar yang inklusif demi mamstikan pembangunan Sarawak yang seimbang, mampan dan berdaya saing.

Abg. Ashmirul bin Abg. Abu Nawas, Nur Syafiqah Yaccob