TATACARA MENJALANKAN PENYELIDIKAN DI JABATAN RADIOLOGI FPER DAN HCTM

1.0 TUJUAN

Garis Panduan ini menerangkan tatacara menjalankan penyelidikan di Jabatan Perkhidmatan Radiologi HCTM mengikut kategori-kategori ketua penyelidik yang terlibat.

2.0 PANDUAN

2.1 KATEGORI PENYELIDIK DI UKM

Kakitangan Jabatan Radiologi / Pelajar Radiologi di bawah program akademik Jabatan Radiologi (melalui penyelia utama): 

• Calon hendaklah membentangkan proposal penyelidikan di peringkat jabatan untuk dinilai oleh barisan panel pemeriksa yang telah dilantik. 
• Proposal yang telah dinilai dan diluluskan oleh panel pemeriksa hendaklah dimajukan kepada Jawatankuasa Etika Penyelidikan UKM berserta borang dan dokumen iringan yang berkaitan, yang boleh didapati di https://www.ukm.my/jepukm/borang-jepukm/. Sila baca garis panduan permohonan etika penyelidikan dengan teliti.
• Kelulusan etika penyelidikan akan diperoleh dalam tempoh 1 hingga 3 bulan, disusuli dengan surat kebenaran menjalankan penyelidikan oleh Sekretariat Penyelidikan & Inovasi / Pejabat Pengarah HCTM.
• Projek penyelidikan yang menggunakan modaliti di jabatan atau menggunakan data/imej/laporan radiologi boleh mengaksesnya mengikut keperluan penyelidikan tersebut di bawah seliaan penyelidik utama atau penyelidik bersama dari kalangan Pensyarah Perubatan Radiologi/Pakar Radiologi/Kakitangan Jabatan Radiologi yang berdaftar di bawah projek penyelidikan tersebut tertakluk kepada kadar caj tertentu sekiranya berkaitan.
• Caj-caj tertentu akan dikenakan ke atas penyelidik atau geran penyelidikan untuk perkhidmatan berkaitan penyelidikan, berdasarkan pekeliling-pekeling yang telah diedarkan (Sila rujuk lampiran-lampiran di dalam dokumen ini). 
• Projek penyelidikan yang melibatkan kolaborasi bersama institusi luar memerlukan perjanjian penyelidikan (RA) / memorandum persefahaman (MoU) / memorandum perjanjian (MoA) yang memerlukan penyelidik bekerjasama dengan Pejabat Undang-undang Kampus Kuala Lumpur UKM untuk melengkapkan draf perjanjian. Format perjanjian boleh didapati di https://www.ukm.my/provckl/ms/pejabat-undang-undang-kkl/. Permohonan mengadakan RA/MoU/MoA boleh dibuat di dalam Sistem MoU/MoA UKM setelah kelulusan etika penyelidikan.

Penyelidik Luar (Selain Jabatan Radiologi):

• Penyelidik luar UKM perlulah memastikan Pensyarah Perubatan Radiologi/Pakar Radiologi/Kakitangan Jabatan telah dinamakan sebagai penyelidik bersama di dalam projek penyelidikan, terutamanya projek penyelidikan yang akan menggunakan kepakaran dan modaliti radiologi, imej radiologi atau laporan/data radiologi.
• Proposal hendaklah dimajukan kepada Jawatankuasa Etika Penyelidikan UKM melalui nama Pensyarah Perubatan Radiologi/Pakar Radiologi/Kakitangan Jabatan  berserta borang dan dokumen iringan yang berkaitan, yang boleh didapati di https://www.ukm.my/jepukm/borang-jepukm/. Sila baca garis panduan permohonan etika penyelidikan dengan teliti.
• Penyelidik perlu mempunyai dana penyelidikan yang mencukupi untuk tujuan penyelidikan di Jabatan Radiologi sebagai menampung kadar-kadar caj di jabatan untuk tujuan penyelidikan, seperti yang telah disarankan oleh Sekretariat Penyelidikan & Inovasi, Fakulti Perubatan UKM (Lampiran 1), contohnya seperti penggunaan modaliti radiologi / dapatan imej atau laporan radiologi. Kelulusan etika penyelidikan akan diperoleh dalam tempoh 1 hingga 3 bulan, disusuli dengan surat kebenaran menjalankan penyelidikan oleh Sekretariat Penyelidikan & Inovasi / Pejabat Pengarah HCTM.
• Perkhidmatan bagi sebarang aktiviti penyelidikan yang menggunakan modaliti radiologi akan dijadualkan di luar waktu pejabat, supaya tidak menggangu operasi dan perkhidmatan klinikal di jabatan. Modaliti radiologi akan diutamakan kepada perkhidmatan klinikal di HCTM dan pihak jabatan berhak meminda sebarang jadual penggunaan modaliti radiologi untuk penyelidikan mengikut keperluan perkhidmatan.
• Dengan demikian, penyelidik juga perlu memiliki dana untuk membayar saguhati aktiviti penyelidikan/khidmat professional/ikhtisas untuk kakitangan bukan penyelidik yang perlu bertugas membantu kajian di luar waktu pejabat. Jumlah kadar saguhati adalah deperti di Lampiran 2 manakala garis panduan bayaran saguhati boleh dirujuk di dalam Lampiran 3. Pihak penyelidik perlu berbincang secara terus dengan penyelia kakitangan terlibat berkenaan dengan kadar bayaran, kaedah bayaran dan sebagainya.
• Sekiranya kolaborasi penyelidikan tersebut melibatkan perjanjian penyelidikan (Research Agreement) / memorandum persefahaman (MoU) / memorandum perjanjian (MoA), penyelidik perlu bekerjasama dengan penyelidik UKM untuk menyelesaikan draf perjanjian yang disediakan oleh Pejabat Undang-undang Kampus Kuala Lumpur UKM selepas mendapatkan kelulusan etika penyelidikan dan kebenaran menjalankan projek penyelidikan. Format perjanjian boleh didapati di https://www.ukm.my/provckl/ms/pejabat-undang-undang-kkl.
• Penyelidik yang telah memiliki kelulusan etika penyelidikan dan kebenaran menjalankan penyelidikan hendaklah membuat permohonan rasmi (surat/e-mel) kepada Ketua Jabatan Radiologi untuk menggunakan modaliti radiologi atau mengambil data/imej radiografi pesakit/laporan radiologi untuk tujuan penyelidikan. Lampirkan dokumen-dokumen kelulusan tersebut berserta dokumen lengkap yang menunjukkan projek tersebut mempunyai dana penyelidikan yang mencukupi dan telah melantik Pensyarah Perubatan Radiologi/Pakar Radiologi/Kakitangan Jabatan sebagai Penyelidik Bersama.
• Setelah mendapat maklumbalas daripada Ketua Jabatan Radiologi, penyelidik boleh meneruskan proses dengan menghubungi penyelia/koordinator unit yang berkaitan untuk langkah pengumpulan data-data penyelidikan seterusnya (Lampiran 4).

2.2 JENIS-JENIS KADAR CAJ BAGI TUJUAN PENYELIDIKAN DI JABATAN RADIOLOGI UKM

Caj Penggunaan Modaliti Radiologi Bagi Tujuan Penyelidikan 

• Setiap penyelidikan yang memerlukan subjek kajian menjalani pemeriksaan/imbasan radiologi secara prospektif akan dikenakan caj pemeriksaan/imbasan radiologi bagi tujuan penyelidikan mengikut modaliti tertentu (Lampiran 5). Sekiranya imbasan tersebut melibatkan penggunaan media kontras, penyelidik perlu menyediakannya melalui geran penyelidikan di bawah vot bahan pakai habis/alatan penyelidikan sebelum pengimejan di jabatan dijalankan.
• Setiap modaliti di Jabatan Radiologi diselia oleh Juru X-Ray Kanan yang akan bertindak sebagai Ketua Unit/Penyelia bagi unit tersebut. Mereka juga akan berperanan sebagai koordinator bagi projek penyelidikan yang dijalankan di unit mereka seperti di Lampiran 4. Penyelidik yang telah mendapat kebenaran daripada Ketua Jabatan Radiologi untuk menggunakan modaliti jabatan hendaklah menghubungi koordinator tersebut bagi langkah seterusnya; seperti mengesahkan protokol yang akan digunakan, kajian rintis (pilot testing), giliran penggunaan modaliti, temujanji subjek penyelidikan, lantikan Juru X-ray akan akan bertugas di luar waktu bekerja dan sebagainya (sediakan bukti kebenaran Ketua Jabatan untuk rujukan koordinator).
• Penyelidik bertanggungjawab untuk melengkapkan Borang Pengesahan Menjalankan Penyelidikan (Lampiran 6) bagi setiap subjek kajian untuk setiap pemeriksaan (sebelum prosedur dijalankan), sebagai ganti bayaran perkhidmatan pesakit di kaunter Unit Hasil HCTM. Borang ini digunakan sebagai dokumen untuk pihak kewangan mengenakan caj pemeriksaan daripada geran penyelidikan projek. Dinasihatkan supaya penyelidik membuat salinan pendua bagi borang-borang tersebut untuk rekod simpanan penyelidik dan koordinator unit (dicop “Diterima” oleh kakitangan kaunter Unit Hasil HCTM semasa menyerahkannya di kaunter Unit Hasil).

 Caj Dapatan Imej/Laporan/Data Radiologi Bagi Tujuan Penyelidikan

• Setiap penyelidikan yang memerlukan dapatan data pesakit, imej radiografi pesakit atau laporan radiologi pesakit akan dikenakan caj mengikut kadar yang telah ditetapkan di dalam pekeliling kewangan pada 2024 (Lampiran 7).
• Unit PACS & 3D Lab Jabatan Perkhidmatan Radiologi adalah pihak yang terlibat di dalam membantu penyelidik mengakses data/imej/laporan bagi tujuan penyelidikan. Penyelidik boleh menghubungi penyelia unit/koordinator yang berkenaan untuk tujuan tersebut. Penyelidik bertanggungjawab melampirkan dokumen kelulusan penyelidikan dan kebenaran daripada Ketua Jabatan Radiologi untuk rujukan pihak Unit PACS & 3D; bersama-sama dengan Borang Permohonan Imej / Data Radiologi Bagi Tujuan Penyelidikan (Lampiran 8) yang telah diselesaikan bayarannya di kaunter Unit Hasil.
• Setelah urusan pembayaran caj selesai, penyelidik akan mendapat tarikh dan masa temujanji dari Unit PACS & 3D untuk menggunakan komputer yang dikhaskan bagi menjalankan carian data/imej radiografi untuk penyelidikan. Pegawai bertugas di Unit PACS & 3D akan menunjuk-ajar penyelidik cara untuk mengakses data/imej radiografi yang diperlukan oleh projek penyelidikan masing-masing.
• Kebenaran menggunakan komputer yang dikhaskan tertakluk kepada kelulusan pegawai Unit PACS & 3DJabatan Radiologi HCTM. Penyelidik adalah bertanggungjawab mematuhi syarat-syarat etika penyelidikan di dalam memastikan data/imej/laporan pesakit adalah dilindungi dan hanya digunakan untuk tujuan penyelidikan semata-mata. Penyelidik yang melanggar peraturan ini boleh dikenakan tindakan yang termaktub di dalam etika penyelidikan manusia.

2.3 STATUS KEPENGARANGAN DAN PENGHARGAAN TERHADAP KAKITANGAN JABATAN RADIOLOGI UKM

Penyelidik dinasihatkan untuk memberikan pengiktirafan yang sewajarnya kepada kakitangan Jabatan Radiologi UKM dalam sebarang output penyelidikan (seperti jurnal, tesis, atau pembentangan poster/oral) berdasarkan kriteria berikut:

1. Kepengarangan (Authorship): Kakitangan yang terlibat secara signifikan dalam reka bentuk kajian, analisis data radiologi yang kompleks, interpretasi imej klinikal, atau penulisan manuskrip hendaklah dinamakan sebagai Penulis Bersama (Co-author) mengikut garis panduan International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE).

2. Penghargaan (Acknowledgement): Kakitangan (seperti Juru X-Ray atau Unit PACS & 3D Lab) yang memberikan bantuan teknikal yang penting, pengurusan data, atau bantuan prosedur klinikal yang tidak memenuhi kriteria kepengarangan penuh hendaklah disenaraikan di dalam ruangan Penghargaan (Acknowledgement) dalam mana-mana output penyelidikan.

3. Penyelidik perlu maklum bahawa pembayaran saguhati atau caj perkhidmatan (professional fees) bagi aktiviti penyelidikan adalah bertujuan untuk menampung kos operasi dan masa kakitangan. Pembayaran tersebut tidak menafikan nilai sumbangan profesional kakitangan tersebut. Oleh itu, pemberian penghargaan di dalam penulisan ilmiah tetap digalakkan sebagai tanda pengiktirafan terhadap sumbangan teknikal dan kepakaran yang diberikan oleh jabatan.

LAMPIRAN